21.000 puntjesElk puntje is 1.000 bitcoin. Samen is dit alle bitcoin die er ooit komt.
Bestaat al20.101.700De rest komt er de komende 100 jaar bij.
Welkom bij de BitcoinTour.
Een reis door vijftien werelden over geld dat niemand kan bijdrukken. Er komen nooit meer dan 21 miljoen bitcoin. Instappen?
02
De oceaan · walvissen
Wereld 2 · De oceaanHier zwemmen de walvissen.
± 2.140 adressenZoveel adressen hebben meer dan 1.000 bitcoin. Hier zwemmen er 21 van de grootste. Tik er een aan: het zijn echte adressen.
± 4,25 miljoen bitcoinZoveel hebben portemonnees met 1.000 tot 10.000 bitcoin samen. Ruim een vijfde van alles.
Satoshi · ± 1,1 miljoen bitcoinHelemaal beneden ligt de grootste. Sinds 2009 nooit bewogen.
Tik op een walvis
Op naar wereld 3
Er is geen bank. Wie houdt dan bij wie wat heeft?
Iedereen samen. Het kasboek heet de blockchain. Wie er iets in mag schrijven, wordt elke 10 minuten geloot.
03
Het netwerk · nodes
Wereld 3 · Het netwerkHet kasboek staat niet op één plek. Duizenden computers hebben een kopie.
Zo'n computer heet een node. Iedereen kan er een draaien, ook jij.
Een nieuwe betaling springt van node naar node. In een paar seconden weet de hele wereld het.
Speelt iemand vals? Dan klopt zijn kopie niet met die van de rest. De meerderheid wint.
Stuur een betaling
Kijk hoe hij zich verspreidt.
Bereikt: 0 van 400 nodes
Elk lichtpuntje is een computer met een kopie van het kasboek
04
De kluis · sleutel
Wereld 4 · De kluisJe bitcoin zit niet in een app. Hij staat op de blockchain, achter een slot.
Het slot is je adres. Dat mag iedereen zien, net als een IBAN.
De sleutel is een geheim getal. Wie dat getal kent, is de eigenaar.
Kwijt is kwijt. Geen bank die je sleutel terughaalt.
Maak een sleutel
Een sleutel is gewoon een heel groot getal.
Alleen een voorbeeld. Gebruik deze nooit echt. Er zijn meer mogelijke sleutels dan atomen op aarde, dus raden kan niet.
Elk kluisje is een adres: iedereen ziet het, alleen de sleutel opent het
05
Het station · overstap
Wereld 5 · Het stationOverstappen! Je stuurt 0,01 bitcoin naar Noor.
Je app maakt een kaartje: van jou, naar Noor, het bedrag en een fooi voor de miner.
Je zet er een handtekening onder met je sleutel. Niemand kan die namaken, iedereen kan hem controleren.
Je kaartje vertrekt. Volgende halte: de wachtkamer.
Bitcoin TourEnkele reis05 → 06
Van
Jij
Naar
Noor
Bedrag
0,01 BTC
Fooi
0,00002
Getekend
Pas als je tekent, mag je betaling vertrekken
06
De wachtkamer · mempool
Wereld 6 · De wachtkamerHier wachten betalingen die nog niet in een blok staan. Dit heet de mempool.
In een blok passen een paar duizend betalingen. Miners kiezen eerst wie de hoogste fooi geeft.
Nu is het rustig, dus de fooien zijn laag. Bij drukte stijgen ze snel.
Jouw kaartje is gekozen. Het gaat mee in het volgende blok.
Hoeveel fooi geef je?
Meestal binnen 20 tot 30 minuten.
Ongeveer. Hoe drukker, hoe langer. Jouw kaartje is het gouden blokje.
Elk blokje is een wachtende betaling. Hoger zweven = meer fooi = eerder mee
07
De mijnhal · mining
Elke 10 minuten een loterij.
Computers die meedoen heten miners. Ze verzamelen betalingen in een blok. Wie het blok mag toevoegen, wordt geloot. Je lot is een code, de hash. Begint die met genoeg nullen, dan win je.
Probeer het zelf. Dit bord rekent echt.
Doel · nullen vooraan
Pogingen0
Gok-nummer (nonce)0
Kans per gok1 op 256
Zo vaak gokte de hele wereld terwijl jij hier was0
Kies je doel en gooi.
Nu een echt blok.
Dit is blok 972.543. Alles ligt vast, behalve één getal: de nonce. F2Pool won met 554.847.656. Laat je browser het narekenen.
Wie wint de volgende?
Miners werken samen in teams, pools genoemd. Elk stuk is één team. Hoe groter het stuk, hoe vaker het wint.
08
De ketting · blockchain
Blok 0 · 3 januari 2009Het eerste blok. Gemaakt door Satoshi.
Elk blok bewaart de hash van het blok ervoor.
Dit is de echte blockchain. De oranje tekens kloppen.
Verander één blok en alles erna breekt.
Repareren? Dan moet je sneller zijn dan de hele wereld.
Intussen komt er alweer een blok bij.
3 januari 2009Blok 0
Op naar wereld 9
De winnaar krijgt nieuwe bitcoin.
Zo komen er bitcoin bij. Maar steeds minder.
09
De trap · halvering
Elke 4 jaar de helft.
Nog 77.457 blokkentot de volgende halvering, rond maart 2028.
Elk platform is een halvering. Het getal is de beloning per blok
10
De energie · terawattuur
Wereld 10 · De energieAl dat gokken kost stroom. Heel veel stroom.
Zo'n 140 tot 190 terawattuur per jaar, afhankelijk van wie meet.
52,4% duurzaam · Cambridge 2025Ruim de helft is duurzaam: water, wind, zon en kernenergie. En dat aandeel groeit.
Waarde verplaatsenEen miljard versturen kost evenveel stroom als tien euro. Zonder vrachtwagen, kluis of vliegtuig.
± 7,8 miljard dollar per dagZoveel waarde gaat dagelijks de wereld over. Binnen een uur zeker, zonder dat er iets hoeft te reizen.
Waar komt de stroom vandaan?
Water, wind, zon42,6%
Gas38,2%
Kernenergie9,8%
Kolen8,9%
Duurzaam: 52,4% in 2025. Een voorlopige update eind 2025 komt op zo'n 59%. In 2022 was het nog 37,6%.
Stroom per jaar
Bitcoin138–190
Goudsector± 240
In terawattuur. Goud: schatting uit 2021.
Bron: Cambridge (CCAF), 2025.
Kleuren = de bronnen uit het paneel. Lichtjes = stroom naar de miners
11
Wereld 11 · 2140
Dat is bitcoin.
Eén kasboek van iedereen, en een loterij die nooit stopt. Rond 2140 komt de laatste bitcoin erbij.
Maar waarom doet dat ertoe? Daar gaat de laatste wereld over. Scroll verder.
12
Wereld 12 · Fix the money
Principe 1 · De smeltende euroSinds de euro is alles ruim 60% duurder. Wie spaart, wordt elk jaar armer.
Principe 2 · Dicht bij de kraanNieuw geld komt eerst bij banken en bij wie al bezit. Als het jouw loon bereikt, zijn de prijzen al gestegen.
Principe 3 · Sparen werkt weerBij bitcoin kan niemand bijdrukken. Je spaargeld verwatert niet. Geduld wordt beloond, niet bestraft.
Principe 4 · Iedereen doet mee1,3 miljard mensen hebben geen bankrekening. 900 miljoen van hen hebben wel een telefoon. Meer is niet nodig.
Principe 5 · Echt van jouNiemand kan het bevriezen, afpakken of bijdrukken. Jouw sleutel, jouw geld.
Wat is jouw 100 euro nog waard?
€ 60
€100 uit 2002 koopt nu wat toen € 60 kostte.
± 60%duurder sinds 2002
1,3 mldvolwassenen zonder bankrekening
6,36%kosten om geld naar huis te sturen
211%inflatie in Argentinië, 2023
Bronnen: CBS (prijsindex), Wereldbank Global Findex 2025, Remittance Prices Worldwide (2025), INDEC Argentinië.
Schuif door de jaren
Wereld 12 · De finale
Fix the money.Fix the world.
Eerlijk geld is de basis van een eerlijke wereld. Geld dat niemand kan bijdrukken, beschermt het werk van iedereen. Vooral van wie weinig heeft.
1Geen stille belasting
Niemand kan je spaargeld laten smelten door bij te drukken.
2Dezelfde regels
Voor iedereen gelijk. Ook voor banken en staten.
3Sparen loont weer
Wat je opzij zet, verwatert niet. Je kunt weer vooruit denken.
4Open voor iedereen
Een telefoon is genoeg. Je hebt niemands toestemming nodig.
5Echt eigendom
Jouw sleutel, jouw geld. Niemand kan het bevriezen.
21 miljoen bitcoin. 8 miljard mensen. Dezelfde regels voor allemaal.
Begin bij jezelf · 1Leer hoe het werkt
Snap je het? Leg het uit aan iemand anders. Daar leer je zelf het meest van.
Eerlijk uitgelegd, stap voor stap. Ook als je nog nooit iets met crypto deed.
Begin bij jezelf · 3Denk in jaren
De koers schommelt flink. Zo zorg je dat dat je geen pijn doet.
B
Eindstation
Bedankt voor het meereizen.
Wil je zien wat er onderweg gebeurde? Loop dan door naar het museum.
Data: mempool.space, momentopname blok 972.543Letters: Geist en Geist Pixel
01Geld dat niemand kan bijdrukken
WERELD 1De planeet
Wat is bitcoin?
Bitcoin is digitaal geld. Er is geen bank of land de baas over. Alle betalingen staan in één groot kasboek. Duizenden computers houden dat kasboek samen bij.
2009Bitcoin start
21 miljoenMeer komen er nooit
± 2.140adressen hebben meer dan 1.000 bitcoin
2,3 – 3,7 mlnbitcoin zijn kwijt, de sleutel is weg
Wie is Satoshi?
De maker van bitcoin. Niemand weet wie het is. Satoshi verdiende in het begin zo'n 1,1 miljoen bitcoin en gaf er nooit één uit.
Een walvis is iemand met heel veel bitcoin, meestal meer dan 1.000. Op de blockchain staan geen namen, alleen adressen. Daarom weet niemand precies wie het zijn.
± 2.140adressen met meer dan 1.000 bitcoin
± 4,25 mlnbitcoin in portemonnees met 1.000 tot 10.000
± 1,1 mlnbitcoin van Satoshi, nooit bewogen
2,3 – 3,7 mlnbitcoin kwijt, de sleutel is weg
Vaak geen persoon
Achter een groot adres zit vaak een beurs of een fonds. Die bewaren bitcoin voor duizenden klanten tegelijk.
Waarom het ertoe doet
Verkoopt een walvis veel tegelijk, dan kan de prijs flink schommelen. Daarom houden mensen ze in de gaten.
Elke node heeft een eigen wachtkamer met betalingen die nog niet in een blok staan.
± 10 mintot het volgende blok
Paar duizendbetalingen per blok
De fooi
De fooi gaat naar de miner die jouw betaling in een blok zet. Wie meer geeft, gaat eerder. Op dit moment zijn de fooien laag.
Zes blokken
Staan er zes nieuwe blokken bovenop het jouwe, dan zien de meeste mensen je betaling als zeker.
Wat kost bitcoin?
140–190 TWhstroom per jaar, schattingen verschillen
52,4%duurzaam in 2025, en ± 59% volgens een voorlopige update eind 2025
± 7,8 mld $aan waarde per dag verplaatst, eind 2025
± 240 TWhstroom per jaar voor de goudsector, schatting 2021
Waarde verplaatsen
De stroom van bitcoin hangt niet af van hoeveel geld je verstuurt. Een miljard de wereld over sturen kost evenveel als tien euro, en binnen een uur is het zeker. Er hoeft niets te reizen.
Goud verplaatsen gaat met vrachtwagens, vliegtuigen, beveiligers, kluizen en verzekeringen. Dat geldt voor de meeste waardevolle spullen. En alleen het winnen van goud kost al meer stroom per jaar dan het hele bitcoinnetwerk nu.
Steeds groener
Het aandeel duurzame stroom groeide van 37,6% in 2022 naar 52,4% in 2025. Miners zoeken de goedkoopste stroom, en dat is vaak stroom die anders verloren gaat: gas dat bij olieputten wordt afgefakkeld, of een overschot aan wind en water. Ze kunnen ook snel uitschakelen als het stroomnet krap is.
Bronnen: Cambridge Centre for Alternative Finance (april 2025, voorlopige update eind 2025), CBECI (juli 2026), Glassnode (eind 2025), Galaxy Digital (2021).
Hoe werkt de loterij?
De code komt uit een rekenmachine: de hashfunctie. Stop er iets in en er komt een code uit van 64 tekens. Probeer maar.
Eén letter anders, en de hele code is anders. Terugrekenen kan niet.
Hoe moeilijk is het?
Elke 2.016 blokken past het netwerk de moeilijkheid aan.
Zo blijft het ongeveer 10 minuten per blok. Nog 1.160 blokken, rond 29 oktober.
Waarom zo moeilijk?
Zoeken kost veel werk. Controleren is makkelijk. Wie wil valsspelen, moet al dat werk opnieuw doen. Dat is bijna onmogelijk.
Het nadeel
Al dat rekenen kost veel stroom. Daar gaat hoofdstuk 10 over.
Waarom het vastligt
Elk blok bewaart de code van het blok ervoor. Verander je een oud blok, dan verandert die code. Alle blokken erna kloppen dan niet meer.
972.543blokken, oktober 2026
6 blokkendaarna is een betaling zeker
De langste ketting wint
Iedereen volgt de ketting met het meeste werk erin. Een vervalser moet dus sneller zijn dan de rest van de wereld samen.
Het eerste blok
In blok 0 staat een krantenkop uit The Times van 3 januari 2009. Die ging over banken die opnieuw gered moesten worden.
Bitcoin kan in een jaar flink stijgen en flink dalen. Wie dat van tevoren weet, blijft rustig.
Eerst een buffer
Houd genoeg gewoon geld apart voor onverwachte kosten. Dan hoef je nooit te verkopen op een slecht moment.
Alleen wat je jaren kunt missen
Zet alleen opzij wat je de komende jaren niet nodig hebt.
Kijk niet elke dag
Elke dag kijken maakt onrustig. Eén keer per jaar is genoeg.
Negeer de hype
Beloftes van snel rijk worden zijn een waarschuwing. Bitcoin gaat over sparen, niet over gokken.
Waarom juist jaren?
Elke vier jaar halveert het aantal nieuwe bitcoin. Daarom denken veel bitcoiners in periodes van vier jaar, niet in dagen.
Dit is geen beleggingsadvies. Het gaat erom hoe je rustig omgaat met schommelingen.
Fix the money, fix the world
Geld is de taal waarin we elkaar beloven wat ons werk waard is. Als iemand die taal stiekem kan veranderen, verliest iedereen die spaart. Bitcoin haalt die macht weg: de regels staan vast en gelden voor iedereen.
Inflatie is een stille belasting
Volgens het CBS is het gemiddelde boodschappenpakket sinds 2002 ruim 60% duurder geworden. Dat merk je het hardst als je weinig hebt: je spaart in euro's, en die worden elk jaar minder waard.
Het Cantillon-effect
Al in de 18e eeuw zag econoom Richard Cantillon het: wie nieuw geld als eerste krijgt, kan nog kopen tegen de oude prijzen. Wie het als laatste krijgt, betaalt de hogere prijzen. Dat zijn meestal mensen met een loon, geen bezit.
Een telefoon is genoeg
Volgens de Wereldbank hebben 1,3 miljard volwassenen geen rekening bij een bank. Zo'n 900 miljoen van hen hebben wel een telefoon. Geld naar familie sturen kost via de gewone weg gemiddeld 6,36% van het bedrag.
Waar geld het snelst smelt
In Argentinië stegen de prijzen in 2023 met 211%. In zulke landen zoeken mensen naar geld dat hun overheid niet kan bijdrukken. Nigeria en Argentinië staan in de top van landen waar crypto het meest wordt gebruikt.
Eerlijk is eerlijk
De koers van bitcoin schommelt flink, soms tientallen procenten per jaar. Wie bitcoin spaart, denkt in jaren en houdt een buffer in gewoon geld voor onverwachte kosten. Dit is geen beleggingsadvies: het gaat om hoe geld werkt.
Bronnen: CBS, Wereldbank Global Findex 2025, Remittance Prices Worldwide (Q3 2025), INDEC Argentinië (2023), Chainalysis Global Crypto Adoption Index 2025.